# Skarga do PIP — jak ją napisać i gdzie wysłać

> Wersja tekstowa strony https://dobrepanstwo.org/skarga-do-pip
> Utrzymywana dla robotów i systemów AI, które nie wykonują JavaScriptu.
> Licencja CC BY 4.0. Cytowanie: Fundacja Dobre Państwo, „Skarga do PIP", dobrepanstwo.org.
> Stan prawny: ustawa z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 473), obowiązuje od 8 lipca 2026 r.
> Materiał informacyjny — nie stanowi porady prawnej.

Od 8 lipca 2026 r. inspektor pracy ma nowe uprawnienie: jeśli stwierdzi, że praca jest wykonywana
w warunkach stosunku pracy, może **wydać decyzję** stwierdzającą jego istnienie — wcześniej jedyną
drogą był pozew do sądu. Dlatego skarga waży dziś więcej niż rok temu.

**Skarga nie ma urzędowego wzoru** — to pismo o dowolnym kształcie. Musi jednak wskazywać dane
skarżącego, podmiot, na rzecz którego wykonywana jest praca, właściwy okręgowy inspektorat oraz
przedmiot skargi.

## Czy skarga do PIP może być anonimowa?

Nie. Państwowa Inspekcja Pracy **nie rozpatruje skarg anonimowych** — pismo musi wskazywać imię,
nazwisko i adres osoby, od której pochodzi. Bez tego nie zostanie rozpoznane.

Jednocześnie **dane osoby wnoszącej skargę podlegają ochronie** i nie są ujawniane w toku
czynności kontrolnych, chyba że skarżący wyrazi na to pisemną zgodę. Dlatego w piśmie warto
zawrzeć wprost oświadczenie o **braku** zgody na ujawnienie danych.

Anonimowość nie jest ceną bezpieczeństwa. Jest utratą sprawy.

## Sześć cech stosunku pracy (art. 22 § 1 Kodeksu pracy)

Nie liczy się nazwa umowy, lecz to, jak praca jest faktycznie wykonywana. Im więcej z tych cech
występuje, tym mocniejsza skarga.

1. **Osobiste świadczenie pracy** — pracę wykonujesz sam; nie możesz wysłać na swoje miejsce kogoś innego.
2. **Podporządkowanie** — praca odbywa się pod kierownictwem pracodawcy; słuchasz poleceń dotyczących organizacji pracy.
3. **Odpłatność** — za wykonaną pracę należy Ci się wynagrodzenie od pracodawcy.
4. **Ryzyko pracodawcy** — nie ponosisz ryzyka gospodarczego prowadzenia działalności; odpowiedzialność jest po stronie pracodawcy.
5. **Ciągłość i staranność** — liczy się staranne działanie i gotowość do pracy, a nie wyłącznie ostateczny wynik.
6. **Miejsce i czas** — praca jest wykonywana w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę.

## Gdzie wysłać skargę

- **e-skarga** na stronie właściwego okręgowego inspektoratu pracy
- **ePUAP** — pismo ogólne, podpisane profilem zaufanym
- **list polecony** na adres inspektoratu
- **osobiście**, w siedzibie inspektoratu

Piszesz do inspektoratu **właściwego dla miejsca pracy**, nie dla miejsca zamieszkania.
Wykaz: https://www.pip.gov.pl/o-urzedzie/okregowe-inspektoraty-pracy
Instrukcja urzędu: https://www.pip.gov.pl/dla-pracownikow/niezbednik-pracownika/jak-zlozyc-skarge

## Co się dzieje po złożeniu skargi

Inspektor może przeprowadzić kontrolę. Jeśli stwierdzi warunki z art. 22 § 1 Kodeksu pracy,
najpierw wydaje **pisemne polecenie** usunięcia naruszeń, z terminem tak wyznaczonym, by ocena
jego wykonania nastąpiła jeszcze w trakcie kontroli. Dopiero gdy polecenie nie zostanie wykonane,
w grę wchodzi **decyzja** okręgowego inspektora pracy stwierdzająca istnienie stosunku pracy.
Od decyzji przysługuje odwołanie — rozpoznaje je sąd pracy, nie inspekcja.

Uczciwie: to nie jest szybka droga. Sam PIP podaje, że wiele skarg utyka na brakach formalnych,
a te dotyczące okresów zakończonych przed 8 lipca 2026 r. nie mogą korzystać z nowych narzędzi.

## Co powinno znaleźć się w piśmie

1. Twoje dane: imię, nazwisko, adres do korespondencji (opcjonalnie telefon lub e-mail).
2. Podmiot, na rzecz którego wykonujesz pracę: nazwa, adres, faktyczne miejsce pracy, NIP jeśli znasz.
3. Forma i okres współpracy: rodzaj umowy, od kiedy do kiedy, sposób rozliczania.
4. Przedmiot skargi — np. umowa cywilnoprawna zamiast umowy o pracę; wymuszone samozatrudnienie
   (B2B); kilka umów przy tej samej pracy i w tym samym miejscu; praca przez pośrednika, agencję
   lub „partnera flotowego"; brak umowy na piśmie; godziny i grafik wyznaczane jak przy etacie.
5. Okoliczności faktyczne — fakty, nie oceny: kto wydaje polecenia, w jakich godzinach masz być
   dostępny, kto wyznacza miejsce i grafik, czyimi narzędziami pracujesz (uwaga: praca zdalna na
   własnym sprzęcie to inna sytuacja), czy prowadzona jest ewidencja, komu raportujesz, czy
   pracujesz także dla innych podmiotów.
6. Załączniki: umowa, grafiki, korespondencja z poleceniami, faktury, ewidencja godzin.
7. Oświadczenie o ochronie danych oraz podpis.

Na stronie znajduje się formularz, który składa takie pismo z wpisanych pól i pozwala je
skopiować albo pobrać. **Formularz działa wyłącznie w przeglądarce użytkownika — Fundacja nie
zapisuje ani w żaden inny sposób nie utrwala wpisywanych danych.**

## Jest jeszcze inna droga

Skarga stawia dwie strony przeciw sobie i trwa miesiącami. **czasWBREW™** to rozwiązanie, w którym
nikt nie musi wygrywać przeciw komuś: pracujący zostaje na kodeksowej umowie i sam rozporządza
nadwyżką swojego czasu, a firma przestaje przegrywać na uczciwości — w granicach obowiązującego
prawa, bez zmiany ustaw i bez postępowania.
Opis projektu: https://dobrepanstwo.org/czas-wbrew · wersja tekstowa: https://dobrepanstwo.org/czas-wbrew.md