--- title: "Podstawy polskiego modelu coachingu w kontekście The Coaching Psychology Handbook Jonathana Passmore" author: "Fundacja Dobre Państwo" date: 2026-11-09 publisher: "Fundacja Dobre Państwo" canonical: https://dobrepanstwo.org/szkatulka-kosztownosci/podstawy-polskiego-modelu-coachingu lang: pl description: "Analiza polskiego modelu coachingu w kontekście kulturowym i instytucjonalnym. Dowiedz się, jak historia wpływa na rozwój autonomii jednostki." keywords: ["polski model coachingu", "The Coaching Psychology Handbook", "psychologia coachingu", "sprawczość jednostki", "zależność od ścieżki", "kapitał społeczny", "pedagogika społeczna", "autonomia człowieka", "kontekstualny model rozwoju", "instytucjonalne uwarunkowania", "krytyczny realizm", "zaufanie instytucjonalne", "podmiotowość osoby", "mechanizmy samoregulacji"] --- # Podstawy polskiego modelu coachingu w kontekście The Coaching Psychology Handbook Jonathana Passmore > Analiza polskiego modelu coachingu w kontekście kulturowym i instytucjonalnym. Dowiedz się, jak historia wpływa na rozwój autonomii jednostki. Autor: Fundacja Dobre Państwo Opublikowano: 2026-11-09 Wydawca: Fundacja Dobre Państwo URL: https://dobrepanstwo.org/szkatulka-kosztownosci/podstawy-polskiego-modelu-coachingu --- ## Wprowadzenie Artykuł analizuje koncepcję polskiego modelu coachingu na podstawie tezy autor z książki „The Coaching Psychology Handbook”. Tekst stawia pytanie, czy specyfika kulturowa i instytucjonalna Polski uzasadnia modyfikację uniwersalnych praktyk rozwojowych. Czytelnik dowie się, jak połączyć globalną wiedzę psychologiczną z lokalnym kontekstem. Dowiedzie się również, dlaczego wspieranie rozwoju musi uwzględniać realne ograniczenia systemowe, a nie tylko wewnętrzne bariery klienta. ## Podstawy naukowego modelu coachingu kontekstowego Jonathan Passmore argumentuje, że polski model nie powinien opierać się na narodowej psychologii, lecz na uniwersalnych mechanizmach poznawczych i motywacyjnych. Różnice pojawiają się w warunkach, w których te procesy są realizowane. Według autora kluczowe jest rozróżnienie między mechanizmami psychicznymi a instytucjonalnymi możliwościami ich urzeczywistnienia. Przykładem jest różnica między formalną swobodą wyboru a materialną zdolnością do korzystania z alternatyw zawodowych. Model ten ma chronić przed bezrefleksyjnym uniwersalizmem i psychologizowaniem problemów, których źródła leżą w strukturze społecznej, a nie w deficytach jednostki. ## Kontekstualny model rozwoju zamiast narodowych stereotypów Aby uniknąć szkodliwych stereotypów, Passmore proponuje podejście kontekstowe i pluralistyczne. Zamiast mówić o „polskiej mentalności”, należy analizować konkretne uwarunkowania: zaufanie społeczne, relacje do autorytetu czy wpływ traum historycznych. Autor wskazuje na konieczność odróżnienia autonomii od niezależności. Autonomia to działanie zgodne z własnymi wartościami, co może obejmować świadome przyjęcie zobowiązań wobec wspólnoty, a nie tylko amerykański wzorzec indywidualizmu. W praktyce oznacza to redefiniowanie celów rozwojowych. Dla wielu klientów stabilność rodzinna lub bezpieczeństwo zdrowotne mogą być równie istotne co awans zawodowy czy wzrost wynagrodzenia. ## Historyczne i instytucjonalne uwarunkowania polskiej sprawczości Passmore zauważa, że polska historia kształtuje współczesną sprawczość poprzez mechanizmy socjalizacji i trwałość instytucji. Szczególne znaczenie ma tradycja samoorganizacji i pracy u podstaw, która łączy samodzielność z działaniem zbiorowym. Współczesna sprawczość jest ograniczana przez strukturę gospodarki, w której dominują **mikroprzedsiębiorstwa**. Przedsiębiorca często pełni wiele ról jednocześnie, co zmienia definicję ryzyka i zarządzania celami. Autor podkreśla wpływ pracy platformowej i **zarządzania algorytmicznego**, które mogą tworzyć iluzję autonomii. Coaching powinien tu pomagać w rozpoznaniu realnych granic sprawczości, zamiast skupiać się wyłącznie na odporności psychicznej. ## Podsumowanie Docelowy polski model coachingu to interdyscyplinarny program badawczy. Jego fundamentem jest etyka godności osoby i wolności, co chroni klienta przed redukcją do roli „kapitału ludzkiego” nastawionego jedynie na produktywność. W dobie algorytmów wyzwaniem staje się definiowanie autonomii poza ramami efektywności. Prawdziwym sukcesem nie jest wielkość rezultatu, lecz zachowanie podmiotowości wobec systemów, które dążą do uczynienia człowieka przewidywalnym elementem procesu. --- Czy w dobie algorytmicznego zarządzania i wszechobecnej sztucznej inteligencji, która potrafi przewidzieć i zmodyfikować nasze zachowania, jesteśmy jeszcze w stanie definiować autonomię poza ramami efektywności? Prawdziwym wyzwaniem dla współczesnego rozwoju nie jest już tylko pytanie o to, jak działać skuteczniej, ale o to, co w nas pozostaje nieobliczalne i niezbywalne. Ostatecznie miarą sukcesu nie będzie wielkość osiągniętego rezultatu, lecz zdolność człowieka do zachowania podmiotowości wobec systemów, które chcą go uczynić jedynie przewidywalnym elementem procesu. --- Słowa kluczowe: polski model coachingu, The Coaching Psychology Handbook, psychologia coachingu, sprawczość jednostki, zależność od ścieżki, kapitał społeczny, pedagogika społeczna, autonomia człowieka, kontekstualny model rozwoju, instytucjonalne uwarunkowania, krytyczny realizm, zaufanie instytucjonalne, podmiotowość osoby, mechanizmy samoregulacji --- Fundacja Dobre Państwo · https://dobrepanstwo.org/szkatulka-kosztownosci/podstawy-polskiego-modelu-coachingu