Wolny (bio)gaz

Niegdyś, wśród pól i łąk, nikt nie kłopotał się wonią rozkładających się resztek roślin i zwierząt, bo wierzono, że tak po prostu musi być. Dziś jednak przyszedł czas na nową narrację, w której na pierwszy plan wychodzi potrzeba czystego powietrza i zrównoważonego gospodarowania odpadami. Tutaj właśnie wkracza biogazownia, zwana niekiedy szczytową, bo gotowa do skokowego wspierania sieci energetycznej, gdy miliony klimatyzatorów lub tysiące elektrycznych pieców łakną kolejnych megawatów mocy. Ktoś mógłby rzec, że to szczyt inżynierskiej finezji i ekologicznego rozumu, a zarazem kusząca alternatywa dla przestarzałych ciepłowni, które wciąż niewzruszenie okadzają nasze niebo. W praktyce bywa jednak różnie. Gdzieniegdzie pojawiają się plandeki na ciężarówkach przewożących gnijące odpady, których mdły zapach potrafi zajrzeć do okien, jak gdyby był nieproszonym gościem, a czasem większy smutek i niesmak wzbudza widok inwestorów przekonanych o własnej wielkości, którzy rozważnie przemilczają szczegóły projektu przed mieszkańcami. W tym labiryncie sprzecznych interesów trudno odnaleźć złoty środek, bo z jednej strony słychać dumny hymn o zielonej energii, z drugiej szemrząca wątpliwość, czy biogazownia, zamiast przerabiać najtrudniejsze szczątki, nie stanie się przypadkiem fabryką lekko pachnącej słomy i kukurydzy, która daje certyfikaty, ale nie rozwiązuje kłopotów gminy. Marek Aureliusz przypominał, że źródłem wolności człowieka jest sposób, w jaki kształtuje on własne myśli, a te powinny nas prowadzić ku wspólnemu dobru, niczym latarnia na rozszalałym morzu. W tym przypadku dobro wspólne to czyste ujęcia wody, pozbawione fermentujących wycieków i przejrzyste zasady, dzięki którym lokalna społeczność nie obudzi się pewnego ranka w towarzystwie setek ton osobliwych resztek przywiezionych z odległych regionów. Najtrudniejszy zawsze bywa ten pierwszy krok, zróbmy go razem, nie zważając na sceptycyzm tych, którzy z politycznych albo gospodarczych szczytów patrzą na wioski i miasteczka jak na nic nieznaczące punkty na mapie. Zasady nowej umowy społecznej muszą wyrosnąć z wszechstronnego porozumienia, bo tylko wtedy ci, którym powierzono stery władzy, zrozumieją, że słowo sprawiedliwość bywa cenniejsze niż najbardziej kusząca dotacja. Rola Fundacji Dobre Państwo polega na tym, by przypominać tym pewnym siebie elitom, że ich moc jest niczym ostrożnie skrywany bagaż, pozornie lekki, a w rzeczywistości ciężki do udźwignięcia, jeśli zawiedzie poszanowanie dla ludzi i przyrody. Dyskomfort zapachowy, odór spływający w strumieniach z nierzetelnych transportów czy potencjalne nieszczelności w instalacjach to ledwie fragment problemu, który jednak najbardziej porusza wyobraźnię. Temat biogazowni szczytowych kryje w sobie zagadnienia długofalowego bezpieczeństwa energetycznego Polski, wizje współpracy z rolnikami, zagadki dotyczące rynku mocy i sposób, w jaki nadaje się przywileje dla projektów o charakterze proekologicznym. Im dłużej wędrujemy przez tę materię, tym więcej pojawia się kolizyjnych emocji, bo jeden pociąg myśli mówi o wielkim triumfie zielonej energii, a inny szepcze, że zbyt często w powietrzu unosi się zapach zmarnowanego potencjału. Jeden z bulwersujących fragmentów, który zapewne skupi uwagę każdego, mówi o transporcie kilkunastotonowych ciężarówek z nieszczelnie zabezpieczonym ładunkiem, który zanurzony w szczegółach brudnych realiów staje się gorzkim symbolem tego, co może pójść nie tak, gdy do głosu dochodzą pośpieszne przepisy i brak rzetelnej kontroli. Zachęcamy do odkrywania pełnej wersji źródła, gdzie wątki rozwijają się w formę szczegółowej petycji, bo tam właśnie skrywają się informacje o realnych kosztach i zyskach płynących z fermentacji odpadów. Dobro wspólne wymaga odwagi, by przyznać, że nie zawsze potrzebne są dodatkowe bariery prawne, ale na pewno konieczne są jasne standardy, przejrzyste procedury i szacunek dla każdej strony dialogu. Gdy wreszcie spotkamy się w połowie drogi, być może zrozumiemy, że budowa biogazowni może stać się błogosławieństwem, jeśli tylko zostanie obudowana obietnicą rygorystycznych norm, uczciwej partycypacji i wzajemnych korzyści. Troszczmy się o ludzi, czytelnika i otoczenie, bądźmy opiekuńczy w słowach i czynach, a jednocześnie nie bójmy się czasem odsłonić zębów wobec tych, którzy zbyt pewnie wierzą we własną nieomylność. Fundacja Dobre Państwo zaprasza do współtworzenia umowy, na mocy której wszelkie zapachy będą starannie zamknięte w hermetycznych komorach, a wszystkie intencje zamkną się w przestrzeni wzajemnego szacunku. Dziś, choć wszystko dzieje się w zawrotnym tempie, wciąż mamy szansę stworzyć nowe zasady gry, spisać je i wcielić w życie a wtedy nasza wspólna droga ku harmonii na polskiej wsi otworzy się przed nami niczym brama wiodąca do lepszej przyszłości.