Zaufana korporacja: remedium na kryzys zaufania
Współczesny kapitalizm mierzy się z głębokim kryzysem sensu, będącym efektem dominacji doktryny Friedmana. Colin Mayer proponuje rewolucyjną zmianę: przekształcenie korporacji z maszyny do zysku w instytucję godną zaufania. W świecie deficytowych zasobów naturalnych i społecznych, zaufana korporacja staje się nie tylko postulatem etycznym, ale techniczną koniecznością stabilizacji systemu.
Doktryna Friedmana: błąd kategorialny w teorii firmy
Mayer uznaje postulat Friedmana – zysk jako jedyny cel biznesu – za fundamentalny błąd kategorialny. Redukuje on menedżera do agenta właściciela, ignorując fakt, że korporacja jest prawną fikcją powołaną do celów publicznych. Rozwiązaniem jest prymat celu: zysk jako rezultat, a nie fundament. Mayer definiuje cel jako tworzenie zyskownych rozwiązań problemów ludzi i planety, a nie czerpanie zysku z ich tworzenia.
Sześć er korporacji: ewolucja charakteru publicznego
Historia pokazuje przejście od kompanii królewskich po dzisiejszą mindful corporation. W tej szóstej erze wartość firmy opiera się na algorytmach i zaufaniu, przez co tradycyjny bilans ukrywa realną wartość i koszty społeczne. Mayer przypomina, że korporacja istnieje dzięki prawu, więc to prawo ma obowiązek określenia warunków jej społecznej legitymacji.
Fake profits vs. fair profits: techniczne kryteria
Mayer wprowadza techniczne rozróżnienie na fake profits (zyski fałszywe), generowane przez niszczenie zasobów, oraz fair profits (zyski uczciwe). Uczciwy zysk to nadwyżka pozostająca dopiero po pełnym odtworzeniu sześciu kapitałów Mayera: ludzkiego, intelektualnego, materialnego, naturalnego, społecznego i finansowego. Aby to zapewnić, prawo spółek jako urządzenie zobowiązania musi wymuszać realizację celu statutowego.
Trusted corporation: filary chroniące przed zdradą celu
Fundamentem trusted corporation są mechanizmy blokujące oportunizm: stabilna struktura własności, redefinicja obowiązków powierniczych oraz rygorystyczny pomiar zysku. Mayer postuluje blokadę dywidendy, dopóki firma nie udowodni, że jej zysk nie powstał kosztem degradacji kapitałów. Cel musi stać się niewygodnym, prawnym zobowiązaniem, a nie marketingowym sloganem.
Neutralność podatkowa wzmacnia odporność kapitałową
Systemową odporność buduje neutralność podatkowa długu i kapitału własnego, która kończy z premiowaniem zadłużenia. Mayer domaga się także regulacji celowej i zasady ekwiwalencji funkcjonalnej: każda instytucja pełniąca funkcje bankowe musi podlegać adekwatnym rygorom. Jest to kluczowe, gdyż sektor NBFI (bankowość cienia) urósł do rozmiarów zagrażających stabilności, eksternalizując ryzyko na całą wspólnotę.
Właściciele kotwiczący stabilizują horyzont inwestycji
Długofalową wizję chronią właściciele kotwiczący oraz fundacje przemysłowe, które utrudniają wrogie przejęcia przez kapitał krótkoterminowy. Choć krytyka koncepcji Mayera wskazuje na ryzyko purpose washingu, autor odpowiada: jeśli firma nie wykaże uczciwości zysku, nie może wypłacić dywidendy. To język restrykcji finansowych, który giełda musi zaakceptować, by przetrwać.
Scenariusze ewolucji kapitalizmu w opinii biznesu
Globalny biznes dostrzega, że era prymatu akcjonariusza dobiega końca. Czy jednak korporacja oprze się pokusie krótkoterminowego zysku? Prawdziwa zmiana wymaga przewartościowania sukcesu: zysk musi stać się miernikiem dobrze spełnionego obowiązku wobec świata. Jako obywatele musimy odzyskać zdolność rozróżniania między realną wartością a księgowym artefaktem, który błyszczy kosztem naszej wspólnej przyszłości.