PETYCJA
Na podstawie art. 63 Konstytucji RP i art. 2 art. 2 ust. 3 Ustawy o petycjach wnosimy petycję o podjęcie działań w celu wniesienia pod obrady Parlamentu projektu uchwały o zmianie Regulaminu SENATU (Uchwała Senatu RP z 23 listopada 1990 r. (M.P. z 2024 r. poz. 10 ze zm) i to poprzez dodanie artykułów w następującym brzmieniu, Dział VIA, art. 67 E: 2
Art. 67 E:
1.) Komisja zaprasza Petytora na posiedzenie Komisji, w której w porządku obrad jest przedmiotowa Petycja.
2.) Petytorowi, który wyrazi wolę udziału w posiedzeniu w formule zdalnej obsługa techniczna Komisji zagwarantuje połączenie internetowe.
UZASADNIENIESmutne, że Senacka Komisja ds. Petycji nie zaprasza Petytora na posiedzenie, w którym rozpatrywana będzie jego społecznie osadzona petycja. Szczególnie bolesnym jest także i to, że Panie i Panowie Senatorowie nawet nie informuje strony społecznej o terminie, w którym pochylą się nad pismem suwerena. Publikacje na stronie Senatu wykazu petycji ukazują się z opóźnieniem i z opisem szyfrującym podmiot i przedmiot, nad którym obywatele życzą sobie odczuć refleksję Izby Wyższej. Ufamy, że bez zbędnych konsultacji, sprawa pilnie zostanie naprawiona.
Otwierając debatę nad prawem do udziału każdego obywatela w życiu publicznym i politycznym, szczególną uwagę warto poświęcić roli, jaką pełni petycja. Jako jedno z fundamentalnych narzędzi demokracji obywatelskiej, petycja umożliwia jednostkom przedstawienie swoich postulatów oraz wskazanie kwestii wymagających uwagi w ramach wspólnego dobra. Poszanowanie prawa do udziału w życiu politycznym obejmuje również prawo każdego obywatela – „Petytora” – do osobistej obecności na forum, gdzie jego inicjatywa społeczna jest analizowana i oceniana przez przedstawicieli władzy publicznej. Dlaczego jest to tak istotne? Poniżej analizujemy kilka kluczowych aspektów z zakresu polityki społecznej, które pokazują wagę tej zasady.
Zasada inkluzywności i równego dostępu.
Współczesne standardy demokratyczne kładą coraz większy nacisk na inkluzywność, co oznacza tworzenie takich warunków funkcjonowania instytucji 3
publicznych, aby każdy obywatel – bez względu na status społeczny, wykształcenie czy miejsce zamieszkania – miał równy dostęp do procesów decyzyjnych. Brak możliwości osobistego uczestnictwa Petytora w posiedzeniach komisji rozpatrujących jego inicjatywę stanowiłby zatem ograniczenie jego prawa do wpływu na życie polityczne, szczególnie w przypadkach, gdy inicjatywa ta ma znaczenie społeczne lub dotyczy kluczowych zmian systemowych. Równość w dostępie do procesu legislacyjnego to jeden z filarów polityki społecznej, który sprzyja demokratycznemu udziałowi obywateli i wzmacnia społeczne poczucie sprawiedliwości.
Szacunek dla godności jednostki jako fundament demokratyczny.
Godność jednostki jest wartością nadrzędną we współczesnych demokracjach i leży u podstaw praw człowieka. Gdy obywatel wnosi petycję, świadczy to o jego trosce o dobro wspólne oraz zaangażowaniu na rzecz społeczności. Prawo Petytora do uczestniczenia w dyskusji nad jego petycją wyraża szacunek dla jego wysiłku i zaangażowania. Każdy obywatel powinien czuć, że jego głos nie tylko jest słyszany, ale i respektowany – co wzmacnia zaufanie do instytucji publicznych i władzy. Praktyki wykluczające Petytora z procesu decyzyjnego mogą prowadzić do alienacji i poczucia marginalizacji, a tym samym podważać demokratyczną legitymację systemu.
Promocja aktywności obywatelskiej i partycypacji społecznej.
Aktywność obywatelska jest istotnym elementem polityki społecznej. Mechanizmy takie jak petycja wspierają postawy obywatelskie, umożliwiając jednostkom bezpośredni wpływ na decyzje polityczne i społeczne. Umożliwienie Petytorowi obecności podczas rozpatrywania jego sprawy zwiększa transparentność procesu i działa jako zachęta do dalszego zaangażowania społecznego. W perspektywie długofalowej wzmacnia to kapitał społeczny oraz kształtuje postawy odpowiedzialności społecznej. Obecność obywatela podczas decydowania o jego postulatach jest wyrazem poszanowania jego roli jako aktywnego uczestnika życia politycznego.
Budowanie dialogu obywatelskiego.
Instytucje demokratyczne, takie jak komisje ds. petycji, stanowią przestrzeń dialogu obywatelskiego – forum, na którym spotykają się głosy obywateli i przedstawicieli władzy. Dialog jest kluczowym elementem życia politycznego, 4
sprzyjającym zrozumieniu i tworzeniu kompromisów. Obecność Petytora umożliwia wymianę argumentów i zapewnia, że jego racje zostaną właściwie przedstawione. Taki proces sprzyja kulturze dialogu publicznego, której fundamentem jest otwartość na różnorodne perspektywy oraz budowanie konsensusu w imię wspólnego dobra.
Efektywność procesu decyzyjnego.
Obecność Petytora podczas posiedzenia, na którym rozpatrywana jest jego inicjatywa, nie tylko sprzyja sprawiedliwości, ale także efektywności procesu decyzyjnego. Petytor może bezpośrednio odpowiedzieć na pytania i rozwiać wątpliwości członków komisji, co może przyspieszyć proces oraz wpłynąć na bardziej trafne decyzje. Bezpośredni dialog zmniejsza ryzyko nieporozumień i opóźnień wynikających z dodatkowej korespondencji, co ma znaczenie w szybko zmieniającej się rzeczywistości społeczno-politycznej. Efektywne procedury wzmocnione obecnością Petytora wpływają na zwiększenie responsywności instytucji publicznych.
Podkreślenie nadrzędności obywatela nad formalnymi strukturami.
Ostatecznie, udział Petytora w posiedzeniu, na którym rozpatrywana jest jego petycja, podkreśla fundamentalną zasadę demokracji – że władza istnieje dla obywatela, a nie odwrotnie. Władza, komisje i instytucje są narzędziami, które mają służyć społeczeństwu. W kontekście polityki społecznej każda inicjatywa oddolna, taka jak petycja, stanowi wyraz suwerenności obywateli, którzy mają prawo aktywnie uczestniczyć w procesie rozstrzygania spraw publicznych.
Dążenie do poszanowania praw jednostki oraz budowania społeczeństwa obywatelskiego wymaga, aby każdy Petytor miał prawo do obecności na posiedzeniu, podczas którego rozpatrywana jest jego petycja. Wspiera to zasady inkluzywności, równości, godności człowieka, dialogu i efektywności – fundamenty nowoczesnej polityki społecznej. Każdy obywatel powinien mieć możliwość uczestniczenia w procesach, które bezpośrednio dotyczą jego postulatów. Tylko w ten sposób możemy zbudować społeczeństwo, które nie tylko słucha swoich obywateli, ale i respektuje ich prawo do realnego wpływu na kształtowanie wspólnej rzeczywistości.
10 lat szczytnej tradycji funkcjonowania ustawy o petycjach zobowiązuje! 5
„Prawo do petycji jest jednym z najważniejszych instrumentów, które gwarantują obywatelowi wpływ na życie publiczne. Powinno być traktowane z szacunkiem jako wyraz troski o wspólne dobro” – powiedział jeden z ekspertów w dziedzinie praw obywatelskich. Ustawa o petycjach w Polsce, mimo swoich szczytnych założeń, w praktyce często staje się jedynie formalnym kanałem komunikacji między obywatelem a władzą, pozostając bez realnego wpływu na rzeczywistość. Komisja ds. Petycji miała być przestrzenią, w której każdy obywatel – niezależnie od statusu, wykształcenia czy pozycji społecznej – może skorzystać ze swojego fundamentalnego prawa do bycia wysłuchanym i do przedstawienia swoich trosk.
Komisja ds. Petycji to w założeniu przestrzeń, gdzie obywatel – niezależnie od statusu, wykształcenia czy pozycji społecznej – może skorzystać ze swojego fundamentalnego prawa do wysłuchania i przedstawienia swoich trosk. Jednakże obecny model funkcjonowania pozostawia wiele do życzenia, zarówno pod względem dostępu, jak i skuteczności.
Zasady inkluzywności, dostępu i poszanowania godności człowieka.
Jednakże obecny model funkcjonowania pozostawia wiele do życzenia. Dostęp do procedur jest często utrudniony przez biurokrację, długotrwałe procesy i nadmiar formalizmów, które zamiast ułatwiać, odpychają obywateli od aktywnego udziału w procesach decyzyjnych. W dobie globalnych przemian społecznych coraz większy nacisk kładzie się na inkluzywność – takie kształtowanie przestrzeni publicznej i prawnych mechanizmów, aby każdy czuł się godnie traktowany, a jego głos był respektowany.
W dobie globalnych przemian społecznych coraz większy nacisk kładzie się na inkluzywność – czyli takie kształtowanie przestrzeni publicznej i prawnych mechanizmów, aby nikt nie czuł się wykluczony. Prawo do składania petycji powinno być wyrazem szacunku dla godności każdego człowieka i jego prawa do wyrażania opinii w sprawach publicznych. Niestety, w obecnym kształcie jest ono zbyt często utrudnione długotrwałymi procedurami, biurokracją i formalizmami, które odpychają obywateli od aktywnego udziału w procesach decyzyjnych.
Na przykład w krajach takich jak Finlandia czy Szwecja, system petycji jest znacznie bardziej przystępny i zorientowany na szybkie reagowanie na potrzeby obywateli. W Finlandii złożenie petycji przez obywatela do parlamentu może być dokonane całkowicie online, co drastycznie obniża bariery wejścia i czas 6
oczekiwania na reakcję władz. Taki model wspiera wartości społeczeństwa obywatelskiego, opartego na wolności słowa, dostępie do informacji i poszanowaniu godności każdego człowieka.
Przykłady z innych krajów – uczmy się od najlepszych.
Na przykład w Szwajcarii, jednym z krajów o najdłuższych tradycjach demokracji bezpośredniej, mechanizmy petycyjne są kluczowym elementem społeczeństwa obywatelskiego. Każdy obywatel może złożyć petycję, a proces rozpatrywania jest przejrzysty i sprawiedliwy. Co więcej, dzięki możliwości organizacji referendów, obywatel ma realną szansę wpłynięcia na decyzje władz, co czyni ten system jednym z najbardziej inkluzywnych na świecie.
Podobnie w Estonii, gdzie cyfryzacja procesów administracyjnych zrewolucjonizowała sposób, w jaki obywatele komunikują się z państwem. Złożenie petycji jest możliwe z dowolnego miejsca, bez konieczności fizycznej obecności na posiedzeniach komisji. To przykład efektywnego poszanowania czasu i zasobów obywateli, wspierając zasady wolności i dostępu do decyzyjnych procesów w państwie.
Wartości społeczeństwa obywatelskiego – nasz wspólny cel.
Społeczeństwo obywatelskie to przestrzeń, w której każdy ma prawo do głosu i wpływu na otaczającą rzeczywistość. Wartości takie jak wolność, poszanowanie godności i dostęp do informacji są fundamentem nowoczesnych demokracji, które rozumieją, że rządzenie to dialog, nie dyktat. Prawo do petycji powinno być mostem między obywatelami a władzą, a nie zbiurokratyzowaną procedurą.
Apel o zmiany – inkluzywność jako standard, nie luksus.
Wprowadzanie zmian w regulaminie Komisji ds. Petycji, w tym umożliwienie zdalnego udziału w posiedzeniach i szeroka dostępność dokumentacji, to krok w kierunku prawdziwej inkluzywności i demokratyzacji procedur. W ten sposób Polska mogłaby zbliżyć się do standardów europejskich, gdzie głos każdego obywatela jest nie tylko wysłuchany, ale i respektowany. Nadszedł czas, aby każdy z nas – Petytor, Suweren – mógł godnie, bez przeszkód i z szacunkiem prezentować swoje racje, a władza odpowiadała nie formalizmem, ale autentycznym zaangażowaniem. 7
W Polsce jednak, procedury petycyjne wymagają reform, aby stały się prawdziwym mostem między obywatelami a władzą. Apelujemy o zmiany w regulaminie Komisji ds. Petycji, w tym umożliwienie zdalnego udziału w posiedzeniach i szeroką dostępność dokumentacji. Uczmy się od najlepszych – od krajów, gdzie szacunek do obywatela nie kończy się na deklaracjach, ale jest wpisany w strukturę państwa.
Pozwólmy, by proces petycji stał się prawdziwym narzędziem zmiany – przystępnym, szybkim i szanującym każdą inicjatywę obywatelską. Wszak wolność, godność i poszanowanie to fundamenty, na których powinna być budowana każda demokracja.
Ustawa o petycjach powinna być świadectwem nadrzędności człowieka nad formalnymi strukturami władzy. To Obywatel jako jednostka, jest suwerenem, a nie odwrotnie. Struktury władzy, biurokracja, komisje i regulaminy są jedynie narzędziami, które mają służyć społeczeństwu, nie zaś ograniczać jego prawa. Warto pamiętać, że każde państwo istnieje dzięki swoim obywatelom, a nie na odwrót. Dobro Wspólne jest realizowane i chronione poprzez liczne inicjatywy obywatelskie, w których to jednostki stają na pierwszej linii działań na rzecz wspólnoty, pokazując, że prawdziwa siła tkwi w ludziach, a nie w zawiłych strukturach i urzędach.
Zasady wspólnotowe i nadrzędność jednostki w krajach UE.
W krajach Unii Europejskiej zasady wspólnotowe są fundamentem funkcjonowania zarówno na poziomie instytucjonalnym, jak i w codziennym życiu obywateli. Społeczeństwa te opierają się na wartościach takich jak solidarność, współpraca i poszanowanie praw jednostki, które są nadrzędne wobec formalnych struktur władzy. W Niemczech, zasada Subsydiarności mówi jasno, że decyzje powinny być podejmowane na najniższym możliwym poziomie, najbliżej obywatela, co wzmacnia jednostki i wspiera inicjatywy lokalne.
W Holandii, władze samorządowe współpracują z obywatelami, wdrażając rozwiązania wynikające z lokalnych inicjatyw, odwołując się do zasady "bottom- up", czyli oddolnego podejścia, gdzie to obywatel, a nie urzędnik, wskazuje problemy i proponuje zmiany. To pokazuje, że struktury formalne są wsparciem, a nie przeszkodą w realizacji potrzeb jednostki i wspólnoty.
Dobro wspólne – fundament wspólnoty europejskiej. 8
Unia Europejska jako wspólnota wolnych narodów, stawia na pierwszym miejscu dobro wspólne, które nie jest celem samym w sobie, ale efektem współpracy między jednostkami. Wartości takie jak wolność, równość, solidarność i prawa człowieka są zapisane w Karcie Praw Podstawowych UE, która podkreśla, że każdy człowiek ma prawo do godności, wolności i poszanowania swoich praw, niezależnie od tego, czy funkcjonuje w strukturach władzy, czy jako obywatel.
„Najwyższym wyrazem demokracji jest poszanowanie godności obywatela jako suwerena” – te słowa znajdują odzwierciedlenie w praktykach europejskich. W krajach Unii Europejskiej zasady wspólnotowe są fundamentem funkcjonowania zarówno na poziomie instytucjonalnym, jak i w codziennym życiu obywateli. Społeczeństwa te opierają się na wartościach takich jak solidarność, współpraca i poszanowanie praw jednostki, które są nadrzędne wobec formalnych struktur władzy.
Wspólnota europejska rozwija się dzięki aktywności swoich obywateli, którzy poprzez petycje, inicjatywy lokalne czy zaangażowanie społeczne wpływają na decyzje polityczne. Przykłady takie jak Europejska Inicjatywa Obywatelska pokazują, że nawet na poziomie unijnym możliwe jest realne działanie na rzecz dobra wspólnego przez jednostki, które poprzez swoje aktywności zmieniają otaczającą ich rzeczywistość.
Wolność jednostki a struktury władzy – budujemy lepszą wspólnotę.
Wszystkie wspomniane przykłady świadczą o tym, że dobro wspólne realizujemy nie poprzez narzucanie jednostce woli instytucji, lecz poprzez wzmacnianie i wspieranie obywatelskich inicjatyw. Dążenie do inkluzywności, poszanowania praw i godności człowieka jest kluczowe dla budowania spójnego społeczeństwa, w którym człowiek jest nadrzędny wobec struktury, a każda zmiana wynika z głosu ludu, nie biurokratycznych mechanizmów.
Nadszedł czas, aby również w Polsce system petycji przekształcił się w prawdziwe narzędzie zmiany, które nie tylko wysłuchuje, ale i reaguje na głos swoich obywateli. Głos jednostki jest fundamentem dobrobytu wspólnoty, a działania każdego z nas – czy to w postaci petycji, inicjatywy lokalnej czy innej formy aktywności – mają moc kreowania lepszego, bardziej sprawiedliwego i solidarnego społeczeństwa. 9
Ustawa o petycjach jest wentylem bezpieczeństwa dla strony społecznej. Komisja ds. Petycji jest największą szczeliną, przez którą przedstawiciel Suwerena może nisko kosztowo dotrzeć z zauważonym problemem do władzy. Troski i kłopoty oraz obserwacje można złożyć z wiarą na wysłuchanie primus inter pares władzy ustawodawczej. Ona wysłucha i zaradzi, a chociaż poradzi. Kochani Parlamentarzyści są radzi radzić i dają radę nie wadzić ościeniem, gdy wątek nie trąca systemowych kwestii prawnych bądź rozstrzygnięć konstytucyjnych. Działanie punktowe jest najbardziej oczekiwanym i wyczekiwanym przez skołowanych ludzi. Jak wiemy z doświadczenia od złożenia petycji w biurze podawczym do czasu wywołania skutku rzeczowego, zaistnienia związku przyczynowo – skutkowego na linii Petycja – rezultat mija średnio okres dwóch lat. Szczęśliwie sprawy w kolejnych kadencjach trwają w kontynuacji. Fundacja Dobre Państwo nie zna w 10 letniej historii ustawy o petycjach przypadku by inicjatywa społeczna złożona w formie Petycji została wdrożona w formie rozwiązania problemu. Z pewnością były sukcesy. Częściej, gdy procedura przejdzie proces walidacji poprawności wniosku i zakwalifikowanie pisma formalnie jako Petycja odbywa się badanie, analiza, wymiana korespondencji i uzgadnianie stanowisk, dyskusja, ewentualnie dezyderat, odpowiedź organu i wniosek taki lub owaki – słusznie, że bez społecznej draki. Gdy powietrze ze społecznego balonu zainteresowania i wzburzenia ujdzie wiele się pozornie zmienia i większość, jeśli nie wszystko, pozostaje po staremu. Zmniejszmy ślad węglowy. Społeczni Petytorzy działają za własne środki. Podróżują płacąc za komunikację. Parlamentarzyści i członkowie KPRM są wynagradzani z budżetu. Pozwólcie Kochani i Szanowani abyśmy mogli odnosić się do argumentów Biura Analiz i siły perswazji Parlamentarnej nie tylko będąc fizycznie w sali obrad, ale i formule zdalnej, przez komunikator internetowy. Jest czas cyfryzacji. Dajcie prostym ludziom dostęp i kontakt. Połączenie z Petytorem będzie zindywidualizowane i szyfrowane. Udział Publiczności pozostaje w gestii Prezydium. Szczęśliwie niniejsza Petycja dotyczy sprawy prostej, marginalnej, ubocznej i punktowej, doskonale wpisującej się w DNA egzegezy ustawy o Petycjach. Nie ma potrzeby konsultacji, pytań, zwlekania i rozstrzygania interesów partyjnych. 10
Pozostajemy przy nadziei, że tym razem okres 9 miesięcy od złożenia pozwoli na opublikowanie regulaminu wraz z postulowanym zmianami. Po wyborach Prezydenta RP jeszcze będzie radośnie, przepięknie, z uśmiechem choć, dla chętnych zdalnie – czy nie nazbyt idealnie dostrzegamy przyszłość uśmiechniętej Ojczyzny?
W Polsce nadszedł czas, aby system petycji przekształcił się w prawdziwe narzędzie zmiany – przystępne, szybkie i szanujące każdą inicjatywę obywatelską. Każdy obywatel ma prawo do godnego, bezpiecznego i efektywnego udziału w życiu publicznym. „To obywatel jest fundamentem państwa, nie zaś jego formalne struktury” – podkreślają obrońcy praw człowieka. Pozwólmy, aby petycje stały się rzeczywistym wentylem bezpieczeństwa społecznego, umożliwiając każdemu z nas udział w tworzeniu lepszej, bardziej sprawiedliwej i solidarnej wspólnoty.
Oczekujemy, że Wysoka Komisja zechce zająć się naszą petycją. Postulujemy zmianę Regulaminu Komisji i to poprzez dodanie artykułów w następującym brzmieniu:
Komisja zaprasza Petytora na posiedzenie Komisji, w której w porządku obrad jest przedmiotowa Petycja.
Petytorowi, który wyrazi wolę udziału w posiedzeniu w formule zdalnej obsługa techniczna Komisji zagwarantuje połączenie internetowe.