Wprowadzenie
Artykuł analizuje zjawisko eklezjalnego perfekcjonizmu – dążenia do idealnego odtworzenia wzorca Kościoła z Nowego Testamentu. John Mark Hicks diagnozuje to jako hermeneutykę schematu (blueprint hermeneutic), która zastępuje żywą relację z Bogiem obsesyjną wiernością technicznemu wzorcowi. Czytelnik dowie się, jak rygorystyczna logika CENI wpływa na psychologię wiary, struktury gospodarcze oraz dlaczego przejście ku hermeneutyce teologicznej jest kluczowe dla przetrwania autentycznej wspólnoty w dobie algorytmów i globalnego rynku.
Hermeneutyka schematu i rygorystyczna logika CENI
Logika CENI (Nakazy, Przykłady, Konieczne Wnioski) to racjonalistyczny szablon traktujący Pismo jak instrukcję techniczną. W tym systemie milczenie tekstu staje się kategorycznym zakazem – brak zapisu o danej praktyce oznacza jej automatyczne wykluczenie. Takie podejście, oparte na pozytywizmie prawnym, rodzi aporię Kościoła: jeśli zbawienie zależy od perfekcyjnego odtworzenia wzorca, a żaden zbór nie posiada nieomylnego zrozumienia wszystkich detali, wspólnota logicznie nie może istnieć. Ten perfekcjonizm kościelny niszczy pewność zbawienia, budując „ekonomię strachu”, w której łaska staje się teologicznym oksymoronem zarezerwowanym wyłącznie dla doskonałych.
Tajemnica Chrystusa i prymat miłosierdzia nad ofiarą
John Mark Hicks proponuje hermeneutykę teologiczną, która przesuwa akcent z pytania „czego Bóg wymaga?” na „w jaką historię Bóg mnie zaprasza?”. Centralną kategorią staje się tajemnica Chrystusa – krzyż i nowe stworzenie jako jedyny kanon wiary. Zasada miłosierdzia nad ofiarą redefiniuje rytuał: praktyki liturgiczne są ważne tylko wtedy, gdy służą odnowie relacji i uzdrowieniu. To przejście od logiki systemu (bezdusznych reguł) do świata przeżywanego, gdzie sens rodzi się w dialogu wspólnoty. Choć zmiana ta budzi lęk przed relatywizmem, Hicks wykazuje, że sztywny schemat nigdy nie zapewnił realnej jedności, a jedynie maskował podziały i instytucjonalną przemoc.
Algorytmy AI i profetyczna racjonalność w biznesie
Stosowanie hermeneutyki schematu generuje realne koszty transakcyjne: paraliż innowacji i selektywną filantropię ograniczoną do „swoich”. Współcześnie algorytmy AI mogą zautomatyzować rygoryzm CENI, tworząc nieludzki system cyfrowego nadzoru doktrynalnego i ratingów duchowych. Alternatywą jest nowy standard compliance w biznesie i Kościele, oparty na profetycznej racjonalności. Kontestuje ona struktury rynkowe oparte na wyzysku i długu, pytając nie o formalną poprawność procedur, lecz o zgodność modelu działania z logiką ofiarnej miłości. W tej perspektywie etyka biznesu staje się formą teologicznego wyrazu, a nie tylko marketingowym wskaźnikiem ESG.
Podsumowanie
Czy w pogoni za idealnym odwzorowaniem przeszłości nie zgubimy esencji Ewangelii, która wzywa do nieustannego odczytywania znaków czasu? Perfekcyjna liturgia pozbawiona ducha miłosierdzia staje się pustym rytuałem, odległym od pierwotnego przesłania Chrystusa. Nadszedł czas, by zerwać z iluzją kontroli i zaufać procesowi ciągłego odkrywania Boga w dynamicznej relacji ze światem. Prawdziwą miarą wierności nie jest techniczny szablon, lecz zdolność do ucieleśniania nadziei nowego stworzenia w każdym wymiarze życia społecznego i ekonomicznego.