PETYCJA
Na podstawie art. 63 Konstytucji RP i art. 2 art. 2 ust. 3 Ustawy o petycjach wnosimy petycję o podjęcie działań w celu wniesienia pod obrady Parlamentu projektu ustawy o utworzeniu zawodu zaufania publicznego Rzeczoznawcy Majątkowego. Pozostawiając konsultacji społecznej realizację dyspozycji art. 17 Konstytucji RP w zakresie powołania samorządu zawodowego korporacji zawodowej środowiska Rzeczoznawców Majątkowych.
UZASADNIENIE
Zawód zaufania publicznego, wolny zawód oraz zawód regulowany są pojęciami bliskoznacznymi odnoszącymi się charakterystyki pewnych czynności zawodowych ludzi. W polskich przepisach nie znajdujemy ich definicji legalnej. Kluczowy jest art. 17 Konstytucji RP. Rzeczoznawcy Majątkowi wykonują, na zasadach wyłączności, zadanie szacowania wartości nieruchomości i innych dóbr, które mają wartość. Spory o mienie, gospodarka nieruchomościami, przedsiębiorczość, tezauryzacja majątku, zabezpieczenie rynku finansowego są przykładowymi przestrzeniami troski o realizację interesu publicznego. Dobra wspólnego, które potrzebuje rzetelnej informacji o wartości wiązki praw do nieruchomości. Podmioty swoje relacje wzajemne w sferze materialnej kształtują o konsensus wartości dobra.
Obowiązek udowodnienia wszelkich wartości spoczywa na rzeczoznawcy majątkowym. To ogromna odpowiedzialność. To ogromna władza. To ogromny trud. To przywilej wpływu na wspólnotę. To instrument kreacji porozumienia. To rola usłużna wobec społeczeństwa. To funkcja rozproszonego państwa wobec władzy wykonawczej szczebla krajowego i samorządowego oraz wobec władzy sądowniczej.
Czy można nieść ten ciężar bez zaufania publicznego? Z pewnością NIE.
Środowisko Rzeczoznawców Majątkowych cieszy się autorytetem i zaufaniem społecznym. Wypełnia wszystkie elementy desygnatu zawodu zaufania społecznego z wyjątkiem wymienienia w enumeratywnej piętnastu elementowej liście na braku stosownej korporacyjnej ustawy kończąc. Dla dobra Państwa, dla Dobra Wspólnego Obywateli, Dla Dobra profesji petytor domaga się uruchomienia procedury uchwalenia ustawy o utworzeniu zawodu zaufania publicznego Rzeczoznawcy Majątkowego.
Instrukcyjnie przypomnijmy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 7 maja 2002 roku (w sprawie SK 20/00) i z 2 lipca 2007 roku (w sprawie K 41/05).
Niech czynnik społeczny podczas konsultacji rozstrzygnie w kwestii konieczności istnienia w korporacji zawodowej obowiązkowego samorządu, opowiadając się na stanowiskiem Krystyny Wojtczak. Za Hubertem Izdebskim dopuszczającym zawód zaufania publicznego z woli ustawodawcy pozbawionego organizacji samorządowej.
“Zawód zaufania publicznego” to zawód polegający na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążący się z przyjmowaniem informacji dotyczących życia osobistego i zorganizowany w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesów jednostki wyko- rzystywaniu tych informacji przez świadczących usługi. Wykonywanie zawodu zaufania pu- blicznego określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzy- skanej specjalizacji (aplikacja) (P. Sarnecki: Pojęcie zawodu zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji) na przykładzie adwokatury, w: L. Garlicki (red.), Konstytucja-Wybory-Par- lament. Studia ofiarowane Zdzisławowi Jaroszowi, Warszawa 2000, Liber, s. 155 i nast.).
W analizowanym przypadku Trybunał Konstytucyjny uznał posłużenie się przez ustawo- dawcę pojęciem niedookreślonym za uprawnione. Zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego. Wprowadzając wymogi dotyczące charakteru osoby zawód ten wykonujący czy też rękojmi prawidłowego wykonywania ustawodawca tworzy normatywne przesłanki dla za- pewnienia odpowiedniej realizacji zadań przypisanych temu zawodowi. Kryteria te wprowa- dzone są w tym celu, by zagwarantować odpowiedni poziom zawodowy i moralny członków korporacji. Kryteria te nie mogą być jednak nadużywane w celu ograniczenia dostępności do zawodu. (...)
Innymi słowy konstytucyjna gwarancja “wolności wykonywania zawodu” nie tylko nie kłó- ci się z regulowaniem przez państwo szeregu kwestii związanych tak z samym wykonywaniem zawodu, jak i ze statusem osób zawód ten wykonujących, ale wręcz zakłada potrzebę istnienia tego typu regulacji, zwłaszcza gdy chodzi o zawód zaufania publicznego jakim jest zawód adwokata. Oczywiste jest, że takie regulacje mogą wprowadzić różnego rodzaju ograniczenia wolności wykonywania zawodu. Zarazem jednak ograniczenia wolności wykonywania zawo- du – jak wszelkie ograniczenia praw i wolności jednostki – dopuszczalne są tylko stosownie do ogólnych zasad oraz kryteriów wyznaczonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Mogą być one ustanowione tylko w ustawie i tylko, gdy jest to konieczne ze względu na ochronę ważnego in- teresu publicznego i tylko w zakresie, który nie naruszy istoty regulowanej wolności lub prawa. Oznacza to, że ocena dopuszczalności ograniczeń musi zawsze opierać się na rozważeniu ich racjonalności i proporcjonalności.
Po pierwsze, „zawód zaufania publicznego” to zawód polegający na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążący się z przyjmowaniem informacji dotyczących życia osobistego i zorga- nizowany w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesów jednostki wykorzystywaniu tych informacji przez świadczących usługi.
Po drugie, wykonywanie zawodu zaufania publicznego określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzyskanej specjalizacji (aplikacja).
Ustawodawca ma prawo uzależniać prawo wykonywania zawodu zaufania publicznego od spełnienia przez zainteresowanego określonych warunków dotyczących np. jego kwalifikacji zawodowych i moralnych, w tym wymagania cechy „nieskazitelnego charakteru” i „rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu”.
Po trzecie, przymiot zawodu „zaufania publicznego”, jaki charakteryzuje zawody poddane unormowaniom art. 17 ust. 1 Konstytucji, polega nie tylko na objęciu zakresem ich wykonywa- nia pieczy nad prowadzeniem spraw lub ochroną wartości (dóbr) o zasadniczym i (najczęściej) osobistym znaczeniu dla osób korzystających z usług w sferze zawodów zaufania publicznego. Nie wyczerpuje się też w podejmowaniu ważnych – w wymiarze publicznym – czynności zawo- dowych, wymagających profesjonalnego przygotowania, doświadczenia, dyskrecji oraz taktu i kultury osobistej.
„Zawody zaufania publicznego” wykonywane są – zgodnie z ich konstytucyjnym określe- niem – w sposób założony i społecznie aprobowany, o ile ich wykonywaniu towarzyszy realne „zaufanie publiczne”. Na zaufanie to składa się szereg czynników, wśród których na pierwszy plan wysuwają się: przekonanie o zachowaniu przez wykonującego ten zawód dobrej woli, właściwych motywacji, należytej staranności zawodowej oraz wiara w przestrzeganie war- tości istotnych dla profilu danego zawodu. W odniesieniu do wykonywania prawniczych za- wodów zaufania publicznego do istotnych wartości należy pełne i integralne respektowanie prawa, w tym zwłaszcza – przestrzeganie wartości konstytucyjnych (w ich hierarchii) oraz dyrektyw postępowania.
Ponieważ wymienione cechy charakteryzujące zawód zaufania publicznego stanowią punkt wyjścia dla dalszych rozważań Trybunału Konstytucyjnego, warto zaznaczyć, że również na gruncie nauki prawa powszechne jest przekonanie o możliwości ich wyodrębnienia. Jakkolwiek istnieje także odosobniony pogląd, że próby budowania w opozycji do innych zawodów mery- torycznej definicji zawodu zaufania publicznego są bezproduktywne, bo wykonywanie każdego zawodu wymaga zaufania publicznego, a ponadto dla każdego zawodu wymagane są inne kry- teria zaufania publicznego, konieczne, by wykonywanie danego zawodu odpowiadało zasadom i wartościom społecznego podziału pracy (zob. M. Kulesza, Zawód zaufania publicznego, [w:] Zawody zaufania publicznego a interes publiczny – korporacyjna reglamentacja versus wolność wykonywania zawodu, Materiały z konferencji zorganizowanej przez Komisję Polityki Społecznej i Zdrowia Senatu RP przy współudziale Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej pod patronatem Marszałka Senatu RP Longina Pastusiaka, 8 kwietnia 2002 r., Warszawa 2002, s. 149 i nast.), to jednak większość przedstawicieli doktryny nie tylko dostrzega, ale i poddaje klasyfikacji swoiste właściwości zawodu zaufania publicznego.
Najczęściej w literaturze przedmiotu do cech tych zalicza się: a) szczególną doniosłość prawidłowego i zgodnego z interesem publicznym wykonywania – istotnego z racji znaczenia, jaką dana dziedzina społecznej aktywności zawodowej odgrywa w społeczeństwie, oraz z ra- cji konieczności zapewnienia ochrony gwarantowanych Konstytucją praw podmiotowych jed- nostki; b) powierzanie w warunkach wysokiego zaufania uprawiającym taki zawód informacji osobistych i dotyczących życia prywatnego osób korzystających z ich usług; c) uznawanie tych informacji za tajemnicę zawodową, która nie może być ujawniona; d) objęcia osób dysponu- jących taką tajemnicą – w wypadku możliwości naruszenia istotnych dóbr jednostki w razie jej ujawnienia – immunitetem zwalniającym je od odpowiedzialności karnej za nieujawnienie informacji; e) korzystanie ze świadczeń tych zawodów często w razie nastąpienia realnego albo choćby potencjalnego niebezpieczeństwa dla dóbr jednostki o szczególnym charakterze (np. życie, zdrowie, wolność, godność, dobre imię); f) niepodleganie regułom hierarchii urzęd- niczej; g) występowanie sformalizowanej deontologii zawodowej oraz rękojmia należytego i zgodnego z interesem publicznym wykonywania zawodu, gwarantowana z jednej strony przez wysokie bariery dostępu do wykonywania każdego z zawodów zaufania publicznego, obej- mujące nie tylko wymóg ukończenia odpowiedniego szkolenia, lecz również reprezentowanie odpowiedniego poziomu etycznego, z drugiej – sprawowaną w interesie publicznym pieczą organów samorządu zawodowego (zob. m.in. J. Hausner i D. Długosz, Tezy w sprawie zawo- dów zaufania publicznego [w:] Zawody zaufania ... s. 119, M. Tabernacka, Pojęcie zawodu zaufania publicznego, „Acta Uniwersitatis Wratislaviensis” nr 2663, s. 302 oraz P. Sarnecki, Opinia w sprawie wykładni art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Sejmowy” nr 2/2001, s. 75-76).
Demokratycznie wybrana Władzo, gdyby kruchość i niedostępność zasobów ludzkich i organizacyjnych odwlekała wprowadzenie przepisów wykonawczych, Fundacja Dobre Państwo deklaruje sporządzenie projektu zmian legislacyjnych.
My, suweren, stanowimy o sobie poprzez reprezentację naszych wybranych przedstawicieli. Stawiamy zatem żądanie wszczęcia prac nad koncepcją wyartykułowaną przez Fundację Dobre Państwo w niniejszej Petycji.
Fundacja Dobre Państwo zgłasza się do prac legislacyjnych jako uczestnik reprezentujący stronę czynnika społecznego.
Szanowny Panie Prezydencie. Strona społeczna naszym staraniem kieruje do Instytucji i Godności Urzędu Prezydenta RP swój skromny i cichy głos z prośbą, aby Kancelaria, na której czele Pan stoi, zechciała wypracować rozwiązanie właściwe dla Dobra Wspólnego i wypatrywane przez suwerena marzącego o zasypaniu barykad polaryzacyjnych.