Trzy porządki: ewolucja od rytuału do handlu
Jacques Attali analizuje historię jako ewolucję trzech systemów władzy. Porządek Rytualny opierał się na transcendencji i kapłanach, Imperialny na sile militarnej, a obecny Porządek Handlowy na efektywności i wzroście. Dziś ten ostatni wchodzi w fazę terminalną, dążąc do absolutyzacji rynku kosztem państw i społeczeństw.
Hiperimperium: globalny rynek bez granic państwowych
Gdy Porządek Handlowy traci zewnętrzne punkty odniesienia, rodzi się Hiperimperium. To system, w którym absolutyzacja rynku niszczy więzi społeczne, a państwo staje się jedynie podwykonawcą globalnych rynków. W tym stadium następuje dyktat pieniądza: koniec prymatu prawa w handlu – tradycyjne prawo ustępuje kontraktom, a wymiar sprawiedliwości zostaje zastąpiony przez prywatny arbitraż.
W Hiperimperium jedynym kryterium staje się kalkulacja zysku i ryzyka. Instytucje demokratyczne, niegdyś gwaranci reguł, tracą suwerenność na rzecz nieterytorialnych przepływów kapitału. To świat, w którym wszystko – od bezpieczeństwa po sprawiedliwość – staje się usługą rynkową.
Hipernomadzi i infranomadzi: nowa hierarchia mobilności
Współczesna nomadyczność: fundament nowej tożsamości człowieka, dzieli ludzkość na dwie kasty. Hipernomadzi to globalna elita korzystająca z wolności ruchu i technologii. Z kolei infranomadzi to rzesze ludzi zmuszonych do migracji przez wojny i kryzys klimatyczny. To brutalny system, w którym mobilność jednych jest przywilejem, a drugich – tragedią.
Geopolitycznie obserwujemy, jak Azja zastępuje USA w roli globalnego centrum. Podczas gdy USA, Europa i świat arabski prezentują trzy drogi rozwoju AI (innowacja vs regulacja vs suwerenność), Serce Porządku Handlowego przesuwa się w stronę Indo-Pacyfiku. Europa, skupiona na normach, ryzykuje marginalizację w świecie zdominowanym przez cyfrowe potęgi.
Hiperdemokracja: systemowy ratunek przed zagładą
Bez radykalnych zmian czeka nas Hiperkonflikt: nieuniknione starcie o resztki zasobów. Może on stać się krwawym pomostem do nowego ładu, o ile ludzkość wybierze Hiperdemokrację. Jest to wizja planetarnego parlamentaryzmu, w którym Hiperdemokracja: ochrona globalnych dóbr wspólnych (wody, klimatu, danych) staje się priorytetem ponad narodowymi egoizmami.
Kluczem do tej zmiany jest Uniwersalna Inteligencja: kolektywny umysł ludzkości. Choć obecnie sztuczna inteligencja napędza logikę hiperimperium poprzez inwigilację, może ona stać się narzędziem emancypacji. Wymaga to jednak uznania wiedzy za dobro wspólne i demilitaryzacji technologii, by służyła ona przetrwaniu gatunku, a nie jego kontroli.
Transhumanie: etyczna awangarda nowej ludzkości
Przyszłość zależy od Transhumanów – nowej klasy aktorów politycznych, którzy łączą lokalną tożsamość z globalną solidarnością. Odrzucają oni egoizm Hipernomadów na rzecz zuchwałości optymizmu. W świecie, gdzie algorytmy kształtują rzeczywistość, pytanie o gospodarza Hiperimperium pozostaje otwarte. Czy zbudujemy system oparty na Uniwersalnej Inteligencji, czy pozwolimy, by bezduszna kalkulacja doprowadziła do ostatecznego konfliktu?